Na początku lipca media obiegła informacja o wprowadzeniu specjalnych zasad gospodarki leśnej w ramach tzw. Zielonej Tarczy Wschód – przedsięwzięcia realizowanego wspólnie przez Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Lasy Państwowe, którego deklarowanym celem jest „wykorzystanie naturalnych barier terenowych – lasów, mokradeł, torfowisk i cieków wodnych – do ograniczenia mobilności potencjalnego przeciwnika na wschodniej i północnej granicy Polski”. Niektórzy przyrodnicy wyobrazili sobie już szansę dla przyrody – zapuszczenie i zabagnienie pasa przygranicznego; z drugiej strony środowiska niechętne przyrodzie podniosły „kolejne ograniczenia w pozyskaniu drewna”.
Zweryfikowaliśmy, co konkretnie oznaczają te „specjalne zasady”. Zostały one określone już kilka miesięcy temu – 29 kwietnia 2026 r., w Zarządzeniu Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych nr 29.
W pasie przy granicy rosyjskiej i białoruskiej mają być wyznaczone trzy strefy:
- STREFA I ma obejmować 5-km pas wzdłuż granicy i jest określana jako „strefa no-go”. Ta nazwa dla przyrodników jest myląca, gdyż w ochronie przyrody „strefa no-go” oznacza strefę, w którą nie wchodzi się z określonymi działaniami ani interwencjami. Tutaj nazwa „no-go” ma zapewne oznaczać, że ta strefa ma stwarzać trudność wejścia wrogim wojskom. Modyfikacje gospodarki leśnej w tej strefie obejmą jednak tylko:
- niestosowanie zrębów zupełnych [ale zwykle leśnicy nie uważają cięć zupełnych w ramach rębni gniazdowo-zupełnej za „zręby zupełne”]
- nieoczyszczanie linii oddziałowych i niewycinanie szlaków operacyjnych przy trzebieżach;
- STREFA II ma obejmować pas 5-10 km od granicy, a modyfikacje obejmują dopuszczanie pozostawiania większej ilości elementów retencyjnych na zrębach zupełnych, zawężanie linii oddziałowych oraz planowanie zrębów i szlaków operacyjnych równolegle, a nie prostopadle do granicy oraz zawężanie linii oddziałowych.
- STREFA III ma obejmować pas 10-50 km od granicy, a modyfikacje obejmują planowanie zrębów i szlaków operacyjnych równolegle, a nie prostopadle do granicy.
We wszystkich strefach zaplanowano „działania z zakresu gospodarki wodnej”, które mają polegać:
- w niektórych obszarach – na pogłębianiu rowów melioracyjnych tak aby obniżyć poziom wód gruntowych w celu rozbudowy fortyfikacyjnej oraz by móc wykorzystywać rowy jako transzeje (sic!);
- w niektórych obszarach – na likwidacji rowów melioracyjnych i zabagnianiu terenu.
We wszystkich strefach zadeklarowano także to, co Lasy Państwowe deklarują w całym kraju, tj.
- pozostawianie zamierających i martwych drzew z wyjątkiem posuszu czynnego [Instrukcja Ochrony Lasu w całym kraju dopuszcza nawet w pewnych okolicznościach pozostawianie posuszu czynnego],
- wyłączenie z użytkowania siedlisk bagiennych, ale nie olsów w 1 i 2 stopniu uwodnienia [w ramach ONoL Lasy Państwowe w 2024 r. zaakceptowały wyłączenie wszystkich siedlisk bagiennych, w tym olsów w całym kraju]
- wprowadzanie dolnych warstw drzewostanu
