Klub Przyrodników

Nakładem Wydawnictwa Klubu Przyrodników ukazała się przeglądowa publikacja "Torfowiska alkaliczne w Polsce - zróżnicowanie, zasoby, ochrona".

Na ponad 300 stronach przedstawiono ten typ siedliska przyrodniczego i uwarunkowania funkcjonowania torfowisk alkalicznych. Szczególnie ciekawy jest tu rozdział przedstawiający chemiczne uwarunkowania rozwoju roślinności torfowisk alkalicznych, niekiedy pozwalający lepiej zrozumieć kompozycję florystyczną różnych mechowisk. Rozdział o roślinności ułożono z wykorzystaniem najnowszych publikacji przeglądowych, w tym monografii Peterki (2017). Bogaty w informacje jest rozdział o faunie, sygnalizujący przynajmniej, jak interesująca może być fauna bezkręgowców torfowisk alkalicznych i jak daleko od jej poznania jeszcze jesteśmy. Z publikacji można się też dowiedzieć, jak mają się polskie zasoby siedliska do 7230 do zasobów unijnych. Obszerny rozdział omawia rolę i specyfikę torfowisk alkalicznych w różnych częściach Polski, w tym przedstawia najważniejsze obiekty i wylicza dotyczącą ich literaturę. Interesujący jest rozdział przekrojowo pokazujący usługi ekosystemów torfowisk, także alkalicznych.

Rozdział o ujęciu torfowisk alkalicznych w formach ochrony przyrody analizuje zarówno reprezentatywność ujęcia, jak i sposoby podejmowanej ochrony (plany ochrony, plany zadań ochronnych, rzeczywiście wykonywane działania). Choć ponad 96% znanych torfowisk alkalicznych znajduje się w jakiejś formie ochrony przyrody, to już skuteczność ich ochrony ma się dużo gorzej. Mimo formalnej ochrony i wielu podejmowanych działań, negatywny trend stanu ochrony tego typu siedliska nie został zatrzymany. Tu przedstawiono także uzasadnione propozycje uzupełnienia zarówno sieci obszarów Natura 2000, jak i sieci rezerwatów przyrody, chroniących torfowiska alkaliczne.

Szczegółowo i krytycznie omówiono oba systemy monitoringu siedliska przyrodniczego stosowane obecnie w Polsce - metodę Państwowego Monitoringu Środowiska i metodę ITP (monitoring rolnośrodowiskowy), przedstawiając także konkretne postulaty na temat monitoringu hydrologicznego i organizacji monitoringu lokalnego w obszarach Natura 2000.

Wykorzystana bibliografia liczy ponad 480 pozycji; książkę ilustruje ok. 125 zdjęć i ponad 50 rycin, zaopatrzono ją też w indeks nazw geograficznych przywoływanych w tekście obiektów.

Jak dotąd, mimo wielu wysiłków, w tym także dwóch projektów LIFE zrealizowanych przez Klub Przyrodników, w ochronie torfowisk alkalicznych dalecy jesteśmy od sukcesu. Wyniki monitoringu ogólnopolskiego pokazują, że negatywny trend stanu ochrony tego typu siedliska w Polsce nie został powstrzymany.

Książka w papierowym wydaniu jest dostępna w Klubie Przyrodników (1 Maja 22, 66-200 Świebodzin) za zapłatą co najmniej kosztów wysyłki. Wersja elektroniczna jest dostępna pod:
http://kp.org.pl/pl/informacje/2830-nowa-publikacja-klubu-przyrodnikow-torfowiska-alkaliczne-w-polsce
Jej czytelników Klub prosi o wpłatę wg uznania na kontynuację i rozwój działalności wydawniczej i na ochronę torfowisk.

 
Dopełnieniem publikacji jest wydany kilka miesięcy wcześniej "Podręcznik dobrych praktyk w ochronie torfowisk alkalicznych", dostępny pod:
http://alkfens.kp.org.pl/wp-content/uploads/2018/11/PODRECZNIK_PL_FINAL.pdf
W tej publikacji rozszerzono zagadnienia odróżniania siedliska przyrodniczego 7230 od innych, oraz opis technicznych i formalnych aspektów planowania i realizowania ochrony.

 
Zasobem referencyjnym dla obu publikacji jest gromadzona przez Klub baza danych torfowisk alkalicznych w Polsce - ujętych jest w niej obecnie 1425 obiektów, co odpowiada aktualnemu stanowi naszej wiedzy na marzec 2019 r. Baza jest dostępna jako warstwa shp udostępniona na:
http://alkfens.kp.org.pl/o-torfowiskach/ogolnopolska-baza-mechowisk