27 listopada 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 października 2025 r. o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych ustaw, nowelizująca ustawę z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, w tym implementująca do niej zapisy tzw. dyrektywy Red III. Zgodnie z wymogami dyrektywy i aktualnym brzmieniem znowelizowanej (rozdz. 7b, art. 160g i następne), dla województw mają być wyznaczone przez województwo samorządowe tzw. „obszary przyspieszonego rozwoju instalacji odnawialnego źródła energii” (OPRO) i sporządzone plany rozwoju takich obszarów. Plan rozwoju OPRO i samo wyznaczenie obszarów będzie wymagać uzgodnienia z rdoś, a także z gminami, dyrektorami parków narodowych lub krajobrazowych w których planuje się wyznaczenie obszarów, a także będzie podlegać strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko – w której co do zasady powinny być przeanalizowane oddziaływania rozwoju odpowiednich form energetyki na środowisko. Elementem planu OPRO mogą być „środki łagodzące, jakie należy zastosować przy lokalizacji poszczególnych rodzajów instalacji odnawialnego źródła energii oraz urządzeń, instalacji i sieci niezbędnych do ich przyłączenia do sieci, w celu uniknięcia negatywnego oddziaływania na środowisko lub, jeżeli to niemożliwe, znacznego zmniejszenia tego oddziaływania oraz uniknięcia zabijania lub niepokojenia gatunków objętych ochroną na podstawie przepisów odrębnych, w szczególności środki techniczne dotyczące ograniczenia uciążliwości instalacji odnawialnego źródła energii lub ograniczenie liczby godzin pracy tej instalacji”.
W obszarach OPRO realizacja instalacji energii odnawialnej nie będzie domyślnie wymagać oceny oddziaływania na obszary Natura 2000; a lokalizacja instalacji energetyki wiatrowej nie będzie wymagać decyzji środowiskowej – inwestycje będą tylko zgłaszane do RDOS i akceptowane w trybie milczącej zgody. RDOS będzie mógł wnieść sprzeciw, nakładając obowiązek oceny, gdy stwierdzi ryzyko oddziaływań na obszary Natura 2000 nieuwzględnionych w strategicznej ocenie oddziaływania na środowisko lub stwierdza potrzebę zastosowania ponadstandardowych środków łagodzących oddziaływanie na obszary Natura 2000.
Poza obszarami OPRO lokalizacja źródeł energii odnawialnej będzie dokonywana na zasadach ogólnych. OPRO nie są ani obszarami, na których rozwój energii odnawialnej ma mieć priorytet nad potrzebami środowiska, ani nie są wyłącznymi obszarami rozwoju energetyki odnawialnej - mają być tylko zidentyfikowanymi i uzgodnionymi obszarami, na których potencjał energetyki odnawialnej jest na tyle wysoki, a ryzyko jej oddziaływania na środowisko na tyle niskie, że skróceniu procesu inwestycyjnego nadaje się priorytet nad potrzebą indywidualnego podejścia do aspektów środowiskowych.
OPRO mają być wyznaczane „priorytetowo na terenach przemysłowych i poprzemysłowych, zabudowanych, zdegradowanych nienadających się do wykorzystania w rolnictwie, sztucznych zbiornikach wodnych oraz obszarach infrastruktury technicznej lub transportowej”, a wszystkie formy ochrony przyrody, krajobrazy priorytetowe oraz „główne szlaki migracyjne ptaków i ssaków oraz inne obszary określone na podstawie map wrażliwości przyrody” są w zasadzie wyłączone z możliwości wyznaczenia na nich OPRO (jednak z możliwością włączenia do OPRO sztucznych powierzchni na takich obszarach).
Przed rozpoczęciem prac nad wyznaczeniem OPRO, Regionalni Dyrektorzy Ochrony Środowiska mają sporządzić dla swoich województw tzw. mapy wrażliwości przyrody, czyli „mapy w formie cyfrowej, określające obszary terytorium lądowego, polskie obszary morskie oraz obszary wód śródlądowych cenne pod względem przyrodniczym, narażone na niekorzystne oddziaływanie instalacji odnawialnych źródeł energii oraz urządzeń, instalacji i sieci niezbędnych do ich przyłączenia do sieci”. Według ustawodawcy, mają na to zaledwie trzy miesiące…
Wskazanie „obszarów wrażliwości przyrody” nie wyklucza lokalizacji na nich energetyki odnawialnej – ale wykluczy na takich obszarach wyznaczenie OPRO i tym samym „automatyzm” zgód środowiskowych. Zgoda środowiskowa na lokalizację instalacji energetycznej będzie nadal możliwa, ale na zasadach ogólnych, tj. w trybie indywidualnym, uwzględniającym w szczególności „wrażliwość” obszaru, tj. czynniki podwyższonego ryzyka środowiskowego.
