Od dłuższego już czasu w orzecznictwie utrwalona jest teza, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest co do zasady "wykonywalna", ponieważ z założenia nie prowadzi do zmiany stosunków społecznych zgodnie z jej treścią, a tylko tworzy warunki do wydania innych decycji. W szczególności, sądy orzekały że nie można wnosić o "wstrzymanie wykonania" decycji środowiskowej.
W tym stanie prawnym nasze wątpliwości budziła zawsze praktyka opatrywania decycji środowiskowych klauuzlami natychmiastowej wykonalności. Jeżeli bowiem decycja nie jest w ogóle "wykonywalna", to jaki miałby być sens tekj klauzuli?
Zagadnienie rozstrzygnął WSA w Krakowie w interesującym wyroku II SA/Kr 880/10 z 22 lutego 2011 r., opublikowanym obecnie na:
http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/E3D0F1383A
Sąd orzekł:
"Wykonalność decyzji" oznacza taką cechę decyzji, która powoduje, że decyzja nadaje się do wykonania. (..) wykonanie decyzji polega na spowodowaniu, w sposób dobrowolny lub przymusowy, takiego stanu w rzeczywistości, który jest zgodny z jej treścią. Stan ten, którego wystąpienie nakazuje decyzja stanowi zatem przedmiot jej wykonania. Przedmiotem wykonania decyzji jest więc każde zachowanie się adresata decyzji, polegające na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, a nawet świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego. "Akt administracyjny zostaje wykonany, gdy rzeczywisty stan stosunków społecznych odpowiadać będzie stanowi określonemu w niej jako powinny". Tak więc decyzja wtedy ma cechę "wykonalności", jeżeli ze względu na zawartą w niej treść nadaje się do wykonania. Oznacza to, że atrybut "wykonalności" decyzji immanentnie łączy się z treścią samej decyzji, a nie szeroko rozumianych następstw tej decyzji.
(...) ze względu na swoją treść decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody nie nadaje się do wykonania. Skoro decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody nie nakłada na jej adresata ani obowiązku określonego działania, ani zaniechania określonego działania, ani też znoszenia zachowań innych podmiotów, czyli w żaden sposób nie może spowodować zmiany stanu w rzeczywistości, oznacza to, że nie ma cechy "wykonalności".
Zaznaczyć nadto należy, że czym innym od "wykonania decyzji" są jej możliwe następstwa. Okoliczność, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zgody stanowi podstawę do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę (o ile zostanie przez inwestora złożony wniosek) nie może stanowić o tym, że nadaje się do wykonania. Obowiązek oparcia decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę na decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody, czyli jej "wykorzystanie" w tym postępowaniu, jest jedynie szeroko rozumianym następstwem tej decyzji, a nie jej wykonaniem. Czym innym zatem jest wykonalność decyzji od jej ostateczności.
Analiza przepisu art.72 ust.3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wskazuje, że organ architektoniczno-budowlany może oprzeć decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę inwestycji jedynie na ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody. Jeżeli bowiem decyzja środowiskowa ma określać wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w projekcie budowlanym, oczywistym jest, że dokumentacja projektowa winna być opracowana na podstawie ostatecznej decyzji środowiskowej.
Powyższe prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne jest rozstrzygnięcie sprawy o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę na podstawie nieostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody, zaopatrzonej jedynie rygorem natychmiastowej wykonalności".
Ta sama argmentacja będzie się odnosić także do innych zezwoleń wydawanych na podstawie decyzji środowiskowej, np. do zezwolenia ZRID oraz do innych zezwoleń udzielanych w trybie specustaw.
